صنعت کشاورزی ایران

 

ایران از نخستین کشورهای جهان است که در آن کشاورزی و زراعت آغاز گردیده است و انسان اولیه برای اولین بار در فلات ایران به کشت و آبیاری و پرورش دام مشغول شده است.

مهاجرت آریایی ها بیشتر در جستجوی چراگاه های جدید نبوده بلکه مهاجرتی دهقانی و در جستجوی زمین بهتر برای کشاورزی بوده است.

حفاری هایی که در حوالی کاشان انجام شده است نشان می دهد که در شش هزار سال گذشته ایرانی ها سامانه کشاورزی پیشرفته ای داشته اند.

آیین زرتشت به کشاورزی اهمیت فراوان داده و در اوستا آمده است که سومین جایی که زمین شادمان ترین است آنجاست که کسانی از خداپرستان بیشترین غله را کشت کنند و بیشترین گیاه و میوه را بکارند.

تقریبا یک سوم زمین های ایران قابلیت کشاورزی را دارند اما به دلیل خاک نامرغوب و نامناسب بودن توزیع بیشتر آب در نواحی در اکثریت زمین های قابل کشت در ایران کشت و زرعی انجام نمی شود. شمال و شمال غرب ایران دارای خاک حاصلخیز هستند.

فقط 12% از وسعت ایران تحت عملیات کشاورزی می باشند اما کمتر از یک سوم از زمین های قابل کشتکاری تحت آبیاری بوده و مابقی تحت کشاورزی خشک می باشند.

با وجود اینکه ایران کشور وسیعی است با این وجود خاک ایران برای کشاورزی در ابعاد بزرگ آنچنان مناسب نیست. تنها 12% از مساحت ایران یعنی کمتر از 200 هزار کیلومتر مربع تحت عملیات کشاورزی می باشد.

تا کنون 63% زمین های با ظرفیت کشت و زرع دست نخورده هستند. همچنین در ایران هم زمین های نیاز به آبیاری و هم زمین های باران سیر وجود دارد.

ارزش صادرات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی از 6.5 میلیارد دلار در سال 93 به 5.6 میلیارد دلار در سال 94 رسید. این در حالی است که ارزش واردات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی نیز از 12 میلیارد دلار در سال 93 به حدود 9 میلیارد دلار در سال 94 کاهش یافته است.

کشاورزی ایران چه کمبودها و مشکلاتی دارد، چه راهکارهایی برای رفع این کمبودها و مشکلات وجود دارد؟

عدم دادن اولویت به کشاورزی از مهم ترین کمبودها و مشکلات موجود است. در واقع اقتصاد ایران یک اقتصاد نفتی است. کشور ما از لحاظ کشاورزی شبیه کشورهایی مانند هند ، ترکیه ، آرژانتین یا کشورهای پیشرفته تر کشاورزی مانند استرالیا نیست.

بنابراین همیشه در طول تاریخ و به ویژه در این 100 سال اخیر حداقل ، اولویت با اقتصاد نفتی و شهری بوده است. کشاورزی در پلان دوم قرار دارد. 

کشاورزی ایران در واقع از عدم برخورداری یک مدیریت درست و اصولی رنج می برد. با همین امکانات و میزان توجه که حساب کنیم ، از پتانسیل های موجود هم به خوبی استفاده نمی شود.

این عدم مدیریت بر روی کیفیت کار اثر منفی می گذارد و تولید کننده محصولات کشاورزی را دلسرد می کند.

کشاورزی ایران در واقع در اختیار عده ای از روستاییان سابق است که با اقتصاد کشاورزی مدرن و عناصر جدید آن آشنایی ندارند و باید آموزش داده شوند به عنوان مثال روستاییان نمی دانند که بازاریابی چه نقشی در اقتصاد کشاورزی ما دارد.

آموزش امروزه در تمامی امور به خصوص در امور کشاورزی بسیار مهم است.

کشورهایی که در کشاورزی موفق هستند مثل ترکیه ، هند یا پاکستان ، آرژانتین ، استرالیا و ... تمامی از طریق آموزش توانسته اند از نیروی انسانی و امکانات طبیعی خودشان استفاده کنند و از کشاورزی بهره ببرند.

چرا دولت بهترین محصولات را نمی خرد تا هم به نفع مصرف کننده باشد هم تولیدکننده؟

بستگی به قدرت خرید مردم دارد . برای خرید یک محصول کشاورزی به قیمت آن نگاه می کنند.

میدان تره بار سعی می کند که قیمت ها را پایین نگه دارد. وقتی قیمت محصول پایین است مسلما کیفیت محصول نیز پایین می باشد. جایی که محصولات کشاورزی با کیفیت بالاتری عرضه می کند قیمت ها هم بالا است.

نقش بیمه ها در توسعه روستایی و کشاورزی ایران چیست؟

بیمه در رسیدن به کشاورزی مدرن و درآمد پایدار تاثیر بسیار مهم و عمیقی دارد.

در واقع کشاورزی که می خواهد تولید کند باید حمایت شود. دولت ها معمولا ابزارهای حمایتی دارند یعنی هر دولتی که بخواهد بخش کشاورزی اش را تقویت کند باید از ابزارهای حمایتی استفاده کند. 

لازم بذکر است دوباره باید بگویم که اقتصاد ایران متاسفانه نفتی است. تا زمانی که این گونه است کشاورزی در پلان اول قرار نمی گیرد . زمانی می توانیم کشاورزی را جدی بگیریم که به آن نیازمند باشیم.

اما هنوز این احساس نیاز در ما به وجود نیامده است.باید بهتر از وضعیت موجود پسته تولید کنیم . شیوه سبزی و صیفی کاری های مان را باید اصلاح کنیم و دولت باید کشاورزی را رقابتی کند.

با این همه این احساس هنوز در ما ایجاد نشده که اگر کشاورزی نداشته باشیم از بین می رویم .