تجارت زعفران

 

عده ای از پژوهشگران منشاء و جایگاه تاریخی زعغران را ایران می دانند و عده ای مانند پروفسور محمد یوس تینگ نیز بر این نظر هستند که جایگاه اولیه آن کشمیر هند بوده و از آنجا به ایران و یونان قدیم برده شده است. 

زعفران از دیرباز بر روی کمبربند گسترده ای از اوراسیا کشت می شود و تولید کننده های عمده آن از دوران باستان تا کنون ایران ، اسپانیا ، کشمیر و یونان بوده اند و بر تجارت این محصول تسلط دارند.

همچنین این محصول در سافرون والدن بریتانیا نیز به طور موفق رشد کرده است.

تقریبا تمام زعفران در کمربندی کشت می شود که به مدیترانه در غرب و مناطق کوهستانی کشمیر در شرق محدود است. سایر قاره ها به جز قطب جنوب، مقدار اندکی زعفران تولید می کنند.

ایران با فاصله زیاد مهم ترین تولید کننده زعفران جهان است. اکثر تولیدات ایران صادر می شود. 

علت هزینه بالای زعفران دشواری استخراج دستی تعداد کلاله هایی می باشد که تنها بخش از گیاه زعفران هستند که عطر و طعم مورد نظر را دارا می باشند.

برای بدست اوردن بازده سود آور زعفران ، به تعداد گزافی گل نیاز است.یکی دیگر از دشواری های بدست آوردن زعفران شکوفه دهی همزمان و زودگذر این گیاه می باشد. 

از آنجا که بسیاری از گل های زعفران باید به ثمر بنشینند حتی برداشت مقادیر بسیار اندک زعفران خشک می تواند کاری دیوانه کننده و متضمن حدودا 40 ساعت کار دشوار باشد.

کلاله ها باید پس از خارج شدن به سرعت خشک شوند تا مبادا به گونه ای تجزیه شوند یا کپک بزنند که نتوان آن ها را به بازار عرضه کرد.

روش سنتی خشک کردن شامل پهن کردن کلاله های تازه در پرده های دارای شبکه ریز می باشد آن ها بر فراز زغال های داغ یا اتاق های اجاق گرم با رسیدن دما به 30-35 درجه سانتی گراد به مدت 10-12 ساعت می برند.

چشم انداز تولید و تجارت زعفران در افغاستان

به گفته مسئولان، در زمینه تولید و تجارت زعفران در افغانستان گام‌های سریع و بلندی برداشته شده و در سه سال اخیر، برداشت این محصول 71 درصد رشد داشته است. 

برنامه ریزی‌های حکومت و استقبال مردم در ولایت‌های مختلف از این کشت و تولید زعفران نشان می‌دهد که بزودی افغانستان شاهد دستاوردهای چشم‌گیر در عرصه زعفران مرغوب به بازارهای جهانی خواهد داشت.

این کار با تشکیل کمیته ملی زعفران سریع‌تر محقق خواهد شد.

براساس آخرین آمار وزارت زراعت/کشاورزی افغانستان در سال 2016 میلادی، 240 تن پیاز زعفران به دهاقین توزیع شده بود و که امسال این مقدار به 500 تن رسیده است. برآورد می‌شود میزان تولید زعفران به بیش از هشت تن درسال 2017 برسد. 

بر پایه آمار موجود طی پانزده سال، ساحه تحت کشت زعفران 1050 هکتار بود که محصول آن بالغ بر 3.7تن شده است.

این رقم در سال 1395 خورشیدی با رشد 250درصدی و افزوده شدن 1520 هکتار زمین جدید به ساحه تحت کشت، میزان زعفران تولید شده به 6.5 تن رسیده است.

حکومت افغانستان در کنار باز کردن دروازه‌های همکاری با کشورهای علاقمند برای همکاری در بخش زعفران افغانستان، با دانشگاه‌های داخلی نیز قرارداد همکاری امضا کرده است تا روند کشت، برداشت و تجارت زعفران مدرن و بر اساس موازین علمی صورت گیرد. 

90% زعفران جهان را تولید می کنیم اما در جهان در تجارت هفتم هستیم

پیمان یوسفی آذر ، در گفت و گو  با بیان اینکه سال 95،  336 تن زعفران در کشور تولید شد، اظهارداشت: پیش بینی می شود امسال میزان تولید حدود 365 باشد.وی اضافه کرد: طبق برنامه میزان تولید تا سال 1400 باید به 500 تن برسد.

مجری طرح ملی توسعه گیاهان دارویی وزارت جهاد کشاورزی درباره مباحث عنوان شده مبنی بر اینکه تولید زعفران در ایران در حال پیشی گرفتن از نیاز جهان است و این تولید باید کاهش پیدا کند؟ گفت: الگوی صحیح این است که وقتی ما تولیدمان افزایش می یابد تقاضا را تحریک کنیم و مصرف را افزایش دهیم نه اینکه تولید را کاهش دهیم.

یوسفی آذر سطح زیر کشت، تولید و عملکرد جهانی زعفران در سال 2016  را مورد اشاره قرار داد و افزود: ایران با تولید 336 تن زعفران در رتبه اول تولید، هند با تولید 22 تن در رتبه دوم، یونان با تولید 7.2 تن در رتبه سوم، افغانستان با تولید 6تن در رتبه چهارم، مراکش با تولید 2.6 تن در رتبه پنجم، اسپانیا با تولید 2.3 تن در رتبه ششم، ایتالیا و چین با تولید یک تن در رتبه های هفتم و هشتم و آذربایجان با تولید 0.23 تن در رتبه نهم قرار داشته اند. 

وی ادامه داد: میزان تجارت جهانی زعفران در دنیا، 8.2 میلیارد دلار است؛ متاسفانه کل صادرات ما 286 میلیون دلار است. همین الان کل بازار در اختیار اسپانیا، ایتالیا، آلمان و دیگر کشورهای اروپایی است؛ سهم تجارت ما یک هفدهم جهان است.

یوسفی آذر کشورهای عمده صادرکننده زعفران را ایران، اسپانیا، افغانستان، پرتغال، فرانسه، هنگ کنگ، هلند، یونان، چین، آلمان و سوئیس اعلام و اضافه کرد: سهم ایران از صادرات ارزی زعفران در سال 2016؛ 42 درصد،   اسپانیا 29 درصد، افغانستان 8 درصد، پرتغال 5 درصد، فرانسه 3 درصد و سایر کشورهای جهان 13 درصد بوده است. 

وی عمده کشورهای واردکننده زعفران را نیز اسپانیا، ایتالیا، آمریکا، هند، فرانسه، سوئد، آرژانتین، عربستان سعودی، هنگ کنگ، بریتانیا، سوئیس و امارات عنوان کرد.