تجارت بین الملل

 

تجارت بین الملل همان روابط تجارتی یعنی صادرات و واردات کالاها و خدمات بین کشورهای مختلف جهان است.

زیرا هیچ کشوری وجود ندارد که از ابتدا تا کنون بتواند تمام نیازمندیها و ضروریات خود را بدون داشتن روابط تجاری به صورت کامل براورده نماید. 

تجارت بین الملل ناشی از روابط عرضه و تقاضا برای کالا و خدمات بین کشورهای مختلف جهان به دلیل مفاد و سود آوری انجام می شود.

امروزه تجارت بین المللی شکل پیشرفته و مدرن تری به خود گرفته است و سهولت هایی را برای روابط تجارتی بین کشورها ایجاد کرده است که این سهولت ها و پیشرفت تکنولوژی به سرعت اثراتی را در قسمت عرضه و تقاضای کالا در سطح بازارهای جهانی گذاشته است.

روابط تجارتی از زمان های قدیم در بین افراد وجود داشته است و افراد برای کسب مفاد و رفع نیازمندی های جامعه به این شغل پرداخته اند مثلا در کشور ما روابط تجاری از قدیم وجود داشته است که تاجران اجناس را از چین به ماوراءنهر و بالاخره به بغداد انتقال می دادند و یا انتقال از ماوراءنهر به چین از همین راه صورت می گرفت.

نظریه هایی که در مورد تجارت بین الملل مطرح می شود در صدد پاسخ به سوالات زیر هستند:

1. چه عواملی باعث برقراری تجارت بین الملل یعنی صدور، ورود کالاها توسط کشورها می شوند.

2. کالاها در بازار بین المللی براساس چه نرخی با یکدیگر مبادله می شوند. به بیان دیگر نسبت مبادله حقیقی بر اساس چه کمیت هایی بین کالاهای صادراتی و وارداتی تعیین می گردد.

نظریه جدید تجارت بین الملل نتیجه نظرات مختلفی است که در قرن گذشته مطرح بوده است. نقطه نظرات مرکانتی لیسم ها ، آدام اسمیت و دیوید ریکاردو مخصوصا در شکل گیری نظریه جدید تجارت بین الملل سهم به سزایی دارند.

 نظریه مرکانتی لیسم : موضوع چگونگی برقراری تجارت بین الملل به طور اصولی در زمان مرکانتی لیسم یعنی مدت زمان بین قرون 15 و 18 مطرح شده است.

در آن زمان استدلال می شد که موقعیت حد مطلوب برای یک کشور در ارتباط با تجارت خارجی وقتی حاصل است که آن کشور بتواند صادرات خود را افزایش و واردات را کاهش دهد.

آنها معتقد بودند اگر کشوری بتواند با افزایش صادرات و کاهش واردات وضعیت تجاری خود را بهبود بخشد باعث می شود که طلا و نقره به کشور وارد شده و در نهایت منجر به افزایش تولیدات داخلی خواهد بود.

 آدام اسمیت و نظریه مزیت مطلق نسبی آن : آدام اسمیت از طرفداران تجارت آزاد به شمار می آید زیرا اعتقاد داشت که تجارت آزاد بین کشورها باعث تحقق تقسیم کار شده و عامل تولید کشورها بر تولید کالایی متمرکز خواهد شد که آن کالا در مقایسه با سایر کشورها ارزانتر تولید می شود.

نظریه اسمیت در تجارت آزاد در سطح بین الملل به نظریه مزیت مطلق مشهور است. بر این اساس در مدل ( دو کشور ، دو کالا) تجارت بین المللی و تخصص در تولید وقتی به نفع دو کشور خواهد بود که یکی از آن ها در تولید یک کالا مزیت مطلق در هزینه تولید داشته و کشور دیگر در تولید کالای دوم مزیت مطلق در هزینه داشته باشد. 

 دیوید ریکاردو و نظریه مزیت نسبی آن : به نظر اسمیت هر کشور در تولید کالایی تخصص کامل پیدا می کند ، که در تولید آن مزیت مطلق دارد و با این فرض تجارت بین کشورها برقرار می گردد. ریکاردو بر خلاف اسمیت وجود هزینه های نسبی را در تحقق تجارت بین الملل موثر می دانست.

بر اساس نظریه او حتی اگر یک کشور در تولید هر دو کالا نسبت به کشور دیگر عدم مزیت مطلق داشته باشد هنوز هم امکان اینکه هر دو کشور از برقراری تجارت بین خود بهره گیری نموده و منتفع شوند وجود دارد. یعنی هر کشوری باید کالائی را تولید و صادر کند که در تولید آن مزیت نسبی وجود دارد.

ایران بایستی در تجارت بین الملل ، کشورهای شمالی ، غربی و شرقی مجاور را در اولویت قرار دهد. حال که ایران عضو WOT نمی باشد ، ضروری است نسبت به ایجاد مکانیزمی روشن و پایدار برای کاهش و یا حذف تعرفه های تجاری و گمرکی بصورت دو جانبه یا چند جانبه با طرف های تجاری بیش از گذشته اقدام نماید.

ما باید تلاش نماییم رتبه تجارت خارجی غیر نفتی و خدمات بازرگانی خود را لااقل به اندازه ترکیه برسانیم. صادرات ایران به عراق در سال 94 حدود پنج . نیم میلیارد دلار بوده در حالی که این میزان برای ترکیه نزدیک به 8 میلیارد دلار می باشد.

یکی از امتیازات ایران برای تجارت بین الملل و توسعه تجارت بین الملل ، جمعیت جوان و نیروی تولیدکننده آن در مقایسه با اروپا و سایر کشورهای صنعتی است پس تلاس برای موفقیت را باید جدی بگیریم.